Schuldstress: mentale impact en wat u kunt doen

Geldzorgen kunnen veel mentale ruimte innemen. U piekert over rekeningen, stelt financiële zaken uit of merkt dat het steeds moeilijker wordt om overzicht te houden. Dat kan leiden tot financiële stress of, wanneer schulden een belangrijke oorzaak zijn, schuldstress.

Financiële stress ontstaat niet alleen bij grote schulden. Ook onzekerheid over inkomen, terugkerende betalingsproblemen of structureel moeite hebben om rond te komen kan spanning veroorzaken.

In dit artikel leest u hoe u signalen van schuldstress herkent, wat financiële zorgen met u kunnen doen en welke stappen kunnen helpen om weer meer grip te krijgen.

Wat is schuldstress?

Met schuldstress bedoelen we stress die samenhangt met schulden en andere financiële verplichtingen.

Financiële stress is breder. Ook zonder grote schulden kunt u stress ervaren als u regelmatig geld tekortkomt of weinig controle ervaart over uw geldzaken.

Schuldstress kan bijvoorbeeld ontstaan door:

• betalingsachterstanden;

• één of meerdere leningen;

• onverwachte hoge uitgaven;

• inkomensverlies;

• structureel moeilijk rondkomen;

• onduidelijkheid over openstaande rekeningen.

Niet alleen de hoogte van een schuld bepaalt hoeveel stress iemand ervaart. Ook onzekerheid en het gevoel geen overzicht of controle te hebben kunnen zwaar wegen.

Hoe herkent u financiële stress?

Geldzorgen kunnen zich op verschillende manieren uiten. Mogelijke signalen zijn:

• veel piekeren over geld;

• slecht slapen;

• moeite met concentreren;

• irritatie of spanning;

• post, rekeningen of bankzaken uitstellen;

• voortdurend bezig zijn met de volgende betaling;

• minder overzicht ervaren over uw financiën.

Eén van deze signalen betekent niet automatisch dat er sprake is van een ernstig probleem. Wanneer geldzorgen langere tijd aanhouden en invloed krijgen op uw dagelijks leven, is het verstandig om de oorzaak aan te pakken.

Wat doet schuldstress met u?

Langdurige geldzorgen kunnen veel aandacht opeisen. Daardoor wordt het lastiger om vooruit te kijken en financiële beslissingen rustig af te wegen.

Dat kan er bijvoorbeeld toe leiden dat u rekeningen uitstelt, financiële administratie vermijdt of vooral bezig bent met de eerstvolgende betaling. Zo kan een aanvankelijk overzichtelijke situatie steeds moeilijker worden.

Financiële stress hangt bovendien samen met een lager mentaal welzijn, minder zelfvertrouwen en minder ervaren sociale steun. Daarom is het verstandig om geldproblemen niet alleen als een financieel vraagstuk te zien.

Waarom schulden soms onoverzichtelijk worden

Schuldstress ontstaat vaak niet door één gebeurtenis. Meerdere kleine problemen kunnen zich opstapelen.

Stel dat uw inkomen daalt terwijl de maandlasten van een bestaande lening gelijk blijven. Een bedrag dat eerder goed betaalbaar was, kan daardoor ineens zwaar op het budget drukken.

Ook meerdere kleine kredieten of betalingsregelingen kunnen voor onrust zorgen. Iedere afzonderlijke maandlast lijkt misschien beperkt, maar samen kunnen ze een groot deel van het beschikbare inkomen innemen.

Daarom is het belangrijk om naar uw totale financiële situatie te kijken en niet alleen naar iedere schuld afzonderlijk.

Wat kunt u doen bij schuldstress?

De eerste stap is overzicht creëren.

Zet daarom op een rij:

1. hoeveel inkomen er maandelijks binnenkomt;

2. welke vaste lasten u heeft;

3. welke leningen en betalingsachterstanden openstaan;

4. hoeveel u iedere maand aflost;

5. welke betalingen het meest urgent zijn.

Een overzicht maakt duidelijk welke betalingen en financiële problemen als eerste aandacht nodig hebben.

Kunt u een rekening of lening niet meer volgens afspraak betalen? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de betreffende organisatie of kredietverstrekker. Wachten kan ervoor zorgen dat achterstanden en bijkomende kosten verder oplopen.

Wanneer is schuldhulp verstandig?

U hoeft niet te wachten tot schulden groot of onbeheersbaar zijn voordat u hulp vraagt.

Uw gemeente kan ondersteuning bieden bij beginnende en problematische schulden. Afhankelijk van uw situatie kan dat bijvoorbeeld bestaan uit budgetadvies, budgetbeheer, schuldbemiddeling of een andere vorm van schuldhulpverlening.

Ook wanneer u nog geen grote schulden heeft, maar merkt dat u structureel moeite heeft om rekeningen te betalen, kan vroeg hulp zoeken verstandig zijn.

Geldfit biedt daarnaast gratis en anoniem hulp bij geldzorgen.

Verantwoord lenen en schuldstress voorkomen

Een persoonlijke lening kan passend zijn voor een geplande uitgave wanneer de maandlasten gedurende de volledige looptijd goed binnen uw budget passen. Lenen is echter geen structurele oplossing voor een tekort aan inkomen of oplopende betalingsachterstanden.

Kijk voordat u een lening afsluit daarom niet alleen naar het bedrag dat u maximaal kunt lenen. Belangrijker is wat u verantwoord kunt terugbetalen.

Let onder andere op:

• de maandlast;

• de totale kosten van de lening;

• de looptijd;

• hoeveel financiële ruimte u na de maandlast overhoudt;

• of u de lening ook kunt betalen als uw situatie verandert;

• hoeveel buffer u overhoudt voor onverwachte uitgaven.

Kredietaanbieders moeten bij consumptief krediet toetsen of een lening verantwoord is. Daarbij wordt gekeken naar uw inkomsten en uitgaven en moet er voldoende geld overblijven voor levensonderhoud.

Wilt u zich daarnaast beschermen tegen bepaalde financiële gevolgen van onverwachte gebeurtenissen? Dan kunt u kijken naar een verzekering bij uw lening. Afhankelijk van de dekking kan een kredietbeschermer ondersteuning bieden bij bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid, werkloosheid of overlijden. Zo’n verzekering brengt wel extra kosten en voorwaarden met zich mee, dus beoordeel altijd of de dekking past bij uw persoonlijke situatie.

Kunt u bestaande leningen samenvoegen?

Heeft u meerdere leningen? Dan kan het in sommige situaties mogelijk zijn om kredieten samen te voegen of over te sluiten.

Dat kan meer overzicht geven, maar is alleen verstandig wanneer de nieuwe situatie daadwerkelijk gunstiger is. Kijk daarom niet alleen naar een lagere maandlast. Een langere looptijd kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat u uiteindelijk langer rente betaalt.

Heeft u al betalingsachterstanden of problematische schulden? Zoek dan eerst uit welke oplossing bij uw situatie past voordat u een nieuwe lening afsluit.

Hulp zoeken is vaak beter dan uitstellen

Geldproblemen worden meestal niet eenvoudiger door ze vooruit te schuiven.

Snel contact opnemen kan helpen voorkomen dat een betalingsachterstand verder oploopt en dat bijvoorbeeld incasso- of deurwaarderskosten ontstaan.

Heeft u moeite om zelf overzicht te krijgen? Dan kunt u contact opnemen met uw gemeente, Geldfit of een andere betrouwbare hulpverlener. Bij acute betalingsproblemen is het verstandig ook rechtstreeks contact op te nemen met de betreffende schuldeiser of kredietverstrekker.

Terug naar het blog overzicht